Egipska mitologia to temat równie fascynujący, co zakręcony niczym węzeł na turbanie faraona. Bogowie o głowach zwierząt, rytuały odbudowywania ciał z kawałków, a do tego rodzinne dramaty na miarę brazylijskiej telenoweli. Jednym z bohaterów tej mitycznej opery mydlanej był Set – brat Ozyrysa, uosobienie chaosu, burz i zazdrości. Ale kim dokładnie był ten brodaty (lub szakalopodobny) bóg? Dlaczego trafił na listę „najbardziej kontrowersyjnych postaci starożytności”? Usiądź wygodnie, bo tę historię powinno się czytać przy świecach i z herbatą o smaku piasków Nilu.
Kim był Set? Bóg z pazurem (i ogonem!)
Set – w wersji dla znajomych: Seth, Sutekh czy też Suty – był bogiem pustyni, burzy, chaosu i… nieokiełznanych ambicji. Czyli takim, co to wszędzie go pełno, a jak już się czymś zajmie, to najczęściej kończy się to awanturą. Już samo jego pochodzenie zwiastowało niepokój. Urodzony z Nuta (bogini nieba) i Geba (boga ziemi), był bratem Ozyrysa, Izydy i Neftydy. W tej boskiej rodzinie raczej trudno było o wspólne obiady – głównie przez Seta, który chlubił się złym humorem i zamiłowaniem do intryg.
Braterska miłość po egipsku
Brat Ozyrysa nie słynął z uprzejmości. A już na pewno nie wobec… samego Ozyrysa. Według mitów, Ozyrys został królem Egiptu i wprowadził na świecie porządek, prawo, rolnictwo i całą masę rzeczy, które brzmią jak nuda dla kogoś takiego jak Set. Ten ostatni, napędzany zazdrością (i być może solidnym kompleksem niższości), postanowił się bratu zrewanżować. Efekt? Jeden z najbardziej dramatycznych mordów w dziejach mitologii – Set zabił Ozyrysa, rozczłonkował jego ciało i rozrzucił je po całym Egipcie jak rozsypane puzzle. Niezła robota „z kochającym bratem”!
Set kontra Horus – walka wszech czasów
Po śmierci Ozyrysa, jego syn Horus postanowił pójść na całość i walczyć o tron. Starcia Horusa z Setem były pełne dramatyzmu, brutalności i naprawdę dziwnych momentów (jak choćby w mitologicznej wersji „kto kogo przechytrzy przy kolacji”). Ich rywalizacja trwała dziesięciolecia i była równie intensywna, co wojny Marvel kontra DC. W końcu przyznano władzę Horusowi, Set zaś… został bogiem wojny i burz, zarezerwowanym dla specjalnych, kapryśnych przypadków. Może nie wygrał serca ludu, ale miał swoje pięć minut – zwłaszcza w okresie panowania Hyksosów.
Set: bóg z trudnym wizerunkiem
Set przez stulecia był postacią kontrowersyjną. W jednych okresach czczony jako obrońca barki słonecznej Ra przed wężem Apopisem (czyli w sumie taki antybohater z supermocami), a w innych demonizowany jako symbol wszelkiego zła i zepsucia. Egipcjanie naprawdę się nie mogli zdecydować – uwielbiać go czy jednak obawiać się jak wściekłego skorpiona w sandałach. Jego wyobrażenie też było nietypowe – z ciałem człowieka i głową nieokreślonego stworzenia. Niektórzy mówią, że to szakal, inni – osioł, jeszcze inni – że to musiał być jakiś internaucki mem tamtych czasów. Do dziś nie wiadomo, skąd ta maska – ale to tylko dodaje mu aurę tajemnicy… i rozgłos w mediach społecznościowych bogów.
Set w popkulturze i współczesnych teoriach
Choć minęły tysiące lat, postać Seta wciąż budzi emocje. Pojawia się w filmach, komiksach, grach i powieściach fantasy. Czasem jako czarny charakter, a czasem jako złożona postać z tragiczną przeszłością (przypominająca postacie Marvela z problemami egzystencjalnymi). Nie brakuje też teorii alternatywnych: że Set naprawdę chciał uratować Egipt przed despotyzmem Ozyrysa, że był głosem rewolucji – a może po prostu, że miał gorszy dzień. Jedno jest pewne – brat Ozyrysa na dobre zapisał się w annałach historii, nawet jeśli kartka była trochę zamazana burzą piaskową.
Set to postać, której nie da się łatwo zaszufladkować. Z jednej strony morderca i symbol chaosu, z drugiej – bóg niezbędny do równowagi wszechświata. Choć historia jego konfliktu z Ozyrysem wydaje się czarno-biała, to kiedy zagłębimy się w szczegóły, zobaczymy wiele odcieni piasku. Być może właśnie dlatego Set ciągle nas fascynuje – bo przypomina, że każdy cień ma swoje źródło światła… albo przynajmniej, że nawet bogowie mają swoje kompleksy rodzinne.
Przeczytaj więcej na: https://slowlifemagazyn.pl/brat-ozyrysa-kim-jest-pochodzenie-i-fakty/.